Een nieuwe stad maak je niet zomaar. Almere, een van de meest smaakmakende voorbeelden, heeft bijzondere kwaliteiten. Het is een stad met veel groen en water. Waarom is Almere dan toch zo weinig populair? De problemen van de stad zijn onlangs beschreven in deze krant. ‘Almere raakt achterop’, was de conclusie. De stad moet groeien naar 350.00 inwoners, maar dat proces is bijna tot stilstand gekomen.

De grondleggers van de stad waren bevlogen mensen die geheel in de geest van de tijd in één keer een totaalplan ontwierpen op basis van toen heersende opvattingen – en daar begint het probleem. Tegelijkertijd biedt dit hoop: de fout kan hersteld worden.

Autostad
Almere is sociaal economisch ‘gebruiksdood’ gemaakt. De stad is gebouwd met een stringente scheiding van verkeerssoorten en -functies. In eindeloze wijken werden huizen gebouwd die bijna allemaal hetzelfde zijn.

Ondanks het enorm fiets- en groenareaal is Almere een autostad geworden. De straten zijn stil. De bedrijfsgebieden zijn niet aantrekkelijk voor voorzieningen en diensten die afhankelijk zijn van flinke bezoekersaantallen. De stadscentra zijn te duur en slecht verbonden met de woongebieden.

Geïsoleerde wijken
Als gevolg van dit alles voorziet Almere niet genoeg in de behoeften van zijn bewoners. De stations staan niet op een logische plek, de buurten liggen zo geïsoleerd dat je de weg ernaartoe alleen begrijpt als je er woont. De bewoners zouden wel gebruik willen maken van de groengebieden maar ook die zijn slecht bereikbaar. Uit onderzoek blijkt dat ouders in Almere samen honderdduizenden autokilometers per week rijden voor het brengen en halen van kinderen van en naar sport.

Almere zegt een stad te zijn maar is eigenlijk een verzameling dorpen zonder kritische massa, zonder goede stedelijke interne relaties en voorzieningen. De stad is daarmee niet interessant en populair genoeg voor mensen die kwaliteit willen en daar ook geld voor over hebben. Dat maakt de stad goedkoop. Tegelijkertijd is de stad nauwelijks in staat het onderhoud van het uitgebreide publieke domein op te brengen.

Fouten in het ontwerp
Dat Almere niet meer groeit, ligt niet per se aan de crisis op de woningmarkt, maar is in feite het gevolg van fouten in het ontwerp. De beoogde ‘schaalsprong’ naar 350.000 inwoners is zelfs een bedreiging. Het zou de bestaande stad verder uithollen. De nieuw te ontwikkelen gebieden krijgen betere condities, en een betere mix van woonvormen.

Niet uitbreiden maar intensiveren
Een nieuwe stad maak je niet zomaar: die moet ontstaan vanuit een bewust proces van veranderen, aanpassen en flexibel zijn. Toch zijn de kansen voor Almere groot. Maar dat betekent dat je visie, durf en toewijding moet hebben.

Dus niet het bestaande uitbreiden, maar intensiveren. Het betekent meer draagvlak zoeken voor winkels en bedrijven in nieuwe verbindingsstraten die de wijken en de centra daadwerkelijk met elkaar verbinden. Het betekent dat bussen, auto’s en fietsers weer over dezelfde weg rijden en samen het publiek domein gebruiken.

Almere zou vooral het eigenbelang van bewoners moeten inzetten om de stad te veranderen: zij moeten een actieve en sturende rol krijgen in het veranderingsproces, iets wat nu nog veel weerstand oproept bij het gemeentebestuur.

Als dit allemaal gebeurt en het bestaande Almere 30.000 mensen meer telt en nieuwe voorzieningen en werkgelegenheid biedt, wordt Almere een stad van betekenis. Ook voor zijn huidige bewoners en gebruikers.

Dan willen mensen er graag wonen – want de potenties in die polder zijn enorm.

Peter de Bois, lector Hogeschool van Amsterdam − 01/08/12

Advertenties